Jak geny wpływają na wolną wolę?”

Reklama

wt., 10/27/2020 - 22:26 -- MagdalenaL

Wiele z nas uważa, że jesteśmy panami swojego losu, ale nowe badania ujawniają, w jakim stopniu na nasze zachowanie wpływają geny.

Obecnie jesteśmy w stanie rozszyfrować nasz indywidualny kod genetyczny, sekwencję składającą się z 3,2 miliarda "liter" DNA, unikalną dla każdego z nas, która stanowi swojego rodzaju projekt naszych mózgów i ciał.

Sekwencja ta pokazuje, jak wiele z naszych zachowań ma silne ugruntowanie biologiczne, co oznacza, że możemy mieć skłonności do rozwoju jakiejś konkretnej cechy. Badania wykazały, że geny mogą decydować nie tylko o wzroście, kolorze oczu czy wadze, ale także o słabszym zdrowiu psychicznym, długowieczności, inteligencji i impulsywności. Cechy te są w różnym stopniu wpisane w nasze geny - czasami są to tysiące współpracujących ze sobą genów.

Większość tych genów decyduje o tym jak wyglądają i funkcjonują nasze przewody mózgowe, będąc jeszcze w łonie matki. Możemy obserwować, jak wykształca się mózg dziecka, nawet 20 tygodni przed narodzinami. Zmiany w połączeniach mózgowych które silnie korelują z genami, predysponują do chorób takich jak spektrum zaburzeń autystycznych i ADHD a nawet do dolegliwości, które przez lata mogą się nie ujawniać, na przykład choroba dwubiegunowa, zaburzenia depresyjne i schizofrenia.

Coraz częściej mamy do czynienia z opinią, że predyspozycje do bardziej złożonych zachowań są w podobny sposób połączone z naszymi mózgami. Przykładami takich zachowań jest to jaką religię wybieramy, jak tworzymy polityczne ideologie, a nawet to jak dobieramy sobie przyjaciół.

Poza tym, że są wpisane w nasze DNA, istnieją też inne sposoby na to by nasze życiowe historie zostały przekazane dalszym pokoleniom. Epigenetyka to stosunkowo nowa dziedzina nauki, która może ujawnić, jak splecione mogę za sobą być natura i pielęgnacja. Nie skupia się ona na samych zmianach zachodzących w genach, ale na ,,znacznikach", które są umieszczane na genach w wyniku pewnych doświadczeń życiowych, zmieniających sposób ekspresji naszych genów.

W 2014 roku przeprowadzano badanie epigenetyczne na myszy. Zwierzęta te uwielbiają słodki zapach wiśni, więc kiedy woń dotrze do ich nosa, w mózgu zapala się strefa przyjemności, motywując je do pośpiesznego polowania na smakołyk. Naukowcy postanowili połączyć ten zapach z łagodnym wstrząsem elektrycznym, a myszy szybko nauczyły się wstrzymywać w oczekiwaniu na to co nastąpi. Badania wykazały, że to nowe doświadczenie było przekazywane z pokolenia na pokolenie. Wnuki testowanej myszy bały się zapachu wiśni, mimo że same nie doświadczyły wstrząsów elektrycznych. DNA spermy dziadka zmieniło swój kształt, wplatając w geny nowe doświadczenia.

Ta dziedzina wciąż jest nowa, a badania nadal trwają, więc pozostaje jeszcze wiele pytań dotyczących tego jak ten mechanizm może wpływać na ludzi. Wyniki przeprowadzonych już badań sugerują, że wyjątkowo traumatyczne zdarzenia mogą wpływać na przyszłych potomków osób, które je doświadczyły.

Jedno z badań wykazało, że synowie jeńców wojennych którzy brali udział w wojnie secesyjnej mieli podwyższony o 11% wskaźnik umieralności przed 40 rokiem życia. Inne badanie wykazało, że ludzie, którzy przeżyli Holokaustu oraz ich dzieci byli nosicielami zmian epigenetycznych w genie, który powiązany był z poziomem kortyzolu, hormonu odpowiadającego za reakcję na stres. Jest to dość skomplikowane, ale wyniki sugerują, że potomkowie mają generalnie wyższy poziom kortyzolu, a zatem są bardziej podatni na zaburzenia lękowe.

Czy mamy wolną wolę?

Oczywiście, nie chodzi tylko o to, że nasz los jest z góry przesądzony przez mózg z którym się rodzimy, DNA przekazane nam przez rodziców i doświadczenia naszych dziadków.

Na szczęście jest możliwość zmian. Jak wiadomo, między komórkami nerwowymi tworzą się nowe połączenia. W miarę jak ćwiczymy nową umiejętność lub powtarzamy coś co już umiemy, połączenia te wzmacniają się, a nowe wiadomości są utrwalane w pamięci. Jeśli wielokrotnie będziemy wracać do tego czego się nauczyliśmy, stanie się to domyślną drogą dla sygnałów elektrycznych w mózgu, a wyuczone zachowania zmienią się w nawyki. Weźmy na przykład jazdę na rowerze. Zaraz po urodzeniu nie wiemy jak się na nim jeździ, ale dzięki metodzie prób i błędów oraz kilku małych potknięć, które czekają nas po drodze, możemy nabyć tę umiejętność.

Podobne założenia stanowią podstawy zarówno dla naszej percepcji, jak i nawigacji. Tworzymy i wzmacniamy połączenia neuronowe podczas poruszania się po naszym otoczeniu i kształtujemy nasze postrzeganie otaczającej nas przestrzeni. Jest jednak pewien haczyk: czasem to czego się nauczyliśmy w przeszłości utrudnia nam poznawanie nowych rzeczy w przyszłości. Wszyscy mamy tendencję do dostrzegania twarzy w naszym otoczeniu, nawet jeśli ich tam tak naprawdę nie ma. Sprawia to, że często ignorujemy sygnały sugerujące, że możemy się mylić, zamiast tego używamy znanych i przetestowanych tras w naszym mózgu generując obraz twarzy. To pokazuje jak ciężko jest zmienić to jak myślimy. Nasza tożsamość i oczekiwania opierają się na doświadczeniach z przeszłości. Potrzeba zbyt wiele energii poznawczej, aby przełamać schematy obecne w naszych umysłach.

Eleganckie maszyny

Jak wspominam w mojej najnowszej, wydanej w zeszłym roku książce -,,The Science of Fate”, badania te dotykają jednej z największych tajemnic życia: naszej zdolności do podejmowania indywidualnego wyboru. Dla mnie jest coś pięknego w postrzeganiu siebie jako eleganckiej maszyny. Dane które dostarcza nam świat zewnętrzny są przetwarzane w naszych unikalnych mózgach, aby wytworzyć produkt, którym jest nasze zachowanie.

Jednakże wielu z nas może nie chcieć rezygnować z idei, że jesteśmy wolnymi duchami. Determinizm biologiczny - idea, że ludzkie zachowanie jest całkowicie wrodzone, słusznie niepokoi ludzi. Założenie, że wszystkie odrażające czyny które miały miejsce w naszej historii zostały popełnione przez ludzi, którzy nie byli w stanie tego kontrolować, jest przerażające, ponieważ sugeruje to, że mogą się one powtórzyć.

Być może nie powinniśmy myśleć o sobie jako o ograniczanych przez nasze geny. Przyjęcie do wiadomości tego, że biologia ma wpływ na naszą indywidualność może umocnić nas byśmy mogli wykorzystywać nasze zalety i wspólne zdolności poznawcze do zmieniania świata na lepsze.

Autor: 
Hannah Critchlow Tłum. Natalia Chrypliwy
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama