Ostatni ślad romantycznej wizji Internetu

Reklama

pt., 01/15/2021 - 15:53 -- MagdalenaL

Wikipedia powstała 15 stycznia 2001 roku. FOTO: Lionel Bonaventure/Af

Dokładnie 20 lat temu zrodziła się internetowa encyklopedia, w której do tej pory opublikowano 55 milionów haseł.

Każdy według swoich zdolności, każdemu według jego potrzeb. W ten sposób, słowami Karola Marksa, można podsumować działanie Wikipedii, darmowej encyklopedii internetowej, redagowanej przez użytkowników, bez której po 20 latach od jej powstania nie można już sobie wyobrazić przestrzeni cyfrowej.

To, że życia Jimmy’ego Walesa będzie się kręciło wokół encyklopedii, było wiadome już w czasach jego dzieciństwa. Podobno godzinami potrafił przeglądać początkowo ilustrowane wydania, a następnie rozległe zbiory swojego ojca. Nie minęło wiele czasu, gdy po rozpoczęciu pracy w sektorze finansowym szybko powrócił do dziecięcego marzenia: zaprojektowania encyklopedii wyrażającej ducha czasu i internetowej gorączki, która ogarnęła Stany Zjednoczone pod koniec lat dziewięćdziesiątych. Z doktorem filozofii Larrym Sangerem stworzyli najpierw Nupedię, ale internetowa wersji tradycyjnych encyklopedii nie przyniosła spodziewanego sukcesu. W pierwszym roku udało im się opublikować zaledwie 21 artykułów, dlatego – tak wierni postawionemu celowi – zmodyfikowali swój plan, stawiając na oprogramowanie wiki, umożliwiające wspólne edytowanie treści. Piętnastego stycznia 2001 roku powstała Wikipedia, na potrzeby której użytkownicy już w pierwszym miesiącu utworzyli artykuły do tysiąca haseł. Reszta jest historią.


Jimmy Wales jest twórcą encyklopedii odpowiadające duchowi czasu. FOTO: Daniel Leal-Olivas/Afp

Konsolidacja Wikipedii

Wikipedia jest nieskończoną kumulacją ludzkiej wiedzy. W ciągu 20 lat stała się największym i najczęściej czytanym opracowaniem referencyjnym w historii. Obecnie obejmuje 55,6 miliona wyjaśnionych haseł w 300 językach; dobra jedna dziesiąta wszystkich artykułów jest napisana po angielsku, w następnej kolejności trzeba wymienić język cebuański oraz język szwedzki. W wersji słoweńskiej zostało dotychczas opublikowanych około 170 000 haseł oraz zalążków artykułów, w żargonie zwanych stubami, czyli krótkich zapisów tworzonych na podstawie rzadko cytowanych źródeł. W rankingu najchętniej odwiedzanych stron internetowych na świecie Wikipedia zajmuje trzynaste miejsce, przed Instagramem i Netflixem, a każdego miesiąca internauci generują przeszło 20 miliardów odsłon.

„Rozwój Wikipedii skonsolidował się” – ocenił dla Delo dr Andraž Petrovčič z Katedry Informatyki Społecznej i Metodologii Wydziału Nauk Społecznych. Oszacował, że w ciągu dwóch dekad internetowa encyklopedia stała się wiarygodną platformą, zwłaszcza w porównaniu z mediami społecznościowymi. „Wraz z rozwojem Internetu Wikipedia zyskuje nowych użytkowników, a to oznacza więcej informacji oraz weryfikacji, co wzmacnia i wzbogaca jej zwartość”.


[Wikipedia, stan na 13 stycznia 2021 – 55 612 138 opublikowanych artykułów w różnych językach, najwięcej w języku: angielskim (11,2%), cebuańskim (9,8%), szwedzkim (6,2%), niemieckim (4,5%), francuskim (4,1%)].

Siła argumentów

Działanie oparte na współpracy jest największą zaletą i jednocześnie największą wadą Wikipedii. Jako taka jest ona oczywiście wrażliwa na błędy, ale wyraźnie różnice w jakości można zauważyć także między hasłami w poszczególnych językach. Nierzadkie są przypadki, kiedy różne zainteresowane grupy próbują dostosować treści do swoich potrzeb; z tej perspektywy łatwiej zrozumieć decyzję o tym, że artykuły związane z wyborami prezydenckimi w USA mogą współtworzyć wyłącznie użytkownicy, którzy mają na swoim koncie co najmniej 500 zredagowanych notatek. Mimo że artykuł do hasła z największymi opublikowanymi w Wikipedii błędami jest dość długi, a sama platforma zakłada, że nie jest wiarygodnym źródłem informacji, badania pokazały, że pod względem jakości nie różni się ona znacząco od tradycyjnych encyklopedii. Potwierdza to również czasopismo „Nature”, które w 2005 roku porównało Wikipedię z encyklopedią Britannica, stwierdzając w zwykłym artykule niewielką różnicę w liczbie błędów.

Tajemnicę sukcesu internetowej encyklopedii można przypisać jej unikalnej strukturze – napisano w The Economist. Mianowicie Wikipedia działa jako organizacja non-profit, finansowana wyłącznie z darowizn, co gwarantuje jej niezależność, a przy tym jej istotą pozostają ludzie, nie zaś algorytmy. „Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że w tle działa duża grupa użytkowników i przy każdym haśle toczona jest dyskusja dotycząca jego treści. Wikipedia nadal opiera się na sile argumentów, nie na argumencie siły, i w ten sposób opowiada się za cyfrową demokracją” – podkreślił Petrovčič. „Wikipedia jest przydatna dla rozwoju Internetu, jest również jednym z ostatnich śladów pierwotnej romantycznej idei o kreatywnej współpracy jednostek w społecznościach internetowych”.

Autor: 
Gašper Završnik, Tłum. Małgorzata Pabich
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama