15 czerwca – Vidovden

Reklama

pt., 04/16/2021 - 19:30 -- MagdalenaL

„Przyszła Vida z małego ogrodu,

zioła brała, wodę zebrała,

by oczy umyć, by zdrowie dostać”

Zapewne każdy z nas słyszał wyrażenie: „Przyjdzie Vidovden”, „Każda koza na swoją nogę, ale jak przyjdzie Vidovden, to zobaczymy”. Sens tego jest taki, że przyjdzie dzień odwetu, gdy każdy otrzyma zasłużone i zostanie ukarany za swoje czyny.

Pochodzenie święta

Dzień nazywany Vidovden obchodzi się 15 czerwca/28 czerwca według kalendarza gregoriańskiego. Nie ma relacji o istnieniu świętego o podobnym imieniu i ten dzień nie został włączony do cerkiewnego kalendarza. Jego pochodzenie łączy z legendami i podaniami z czasów pogańskich. W tym dniu święci się dwóch świętych Elizeusza i Bartłomieja oraz ich siostrę, Vidę. Jest to dzień ochrony przed gradobiciami i innymi katastrofami naturalnymi. Elizeusz i Bartłomiej, jak i German (również uważany za ich brata), są słynni także pod imieniem „święci-graduszkari”, którzy zsyłają żywioły, najczęściej grad. Spada to na tych, którzy występują przeciwko im i ich karzą. Właśnie tutaj powinniśmy szukać genezy wyrażenia: „Przyjdzie Vidovden”. Katastrofy naturalne i podłości spadają na winowajców i pewnego dnia okaże się, kim są.

 

Przesądy i wierzenia

15 czerwca funkcjonuje w ludowej mitologii jako dzień Sądu Ostatecznego, kiedy każdy oczekuje rewanżu. Vida przypomina rzymską Temidę, która odsiewa prawdę od kłamstwa. Dlatego od tysiącleci, ludzie wierzyli, że nawet sąd może się pomylić. Wtedy przychodzi Vidovden, gdy wszystko idzie na swoje miejsce i każdy błądzący otrzymuje swoją karę.

Poza nadchodzącym odwetem, w Bułgarii ten dzień łączy się z kultem Słońca. Ludzie spotykają się z nim podczas porannych zórz, wierząc, że dam im to zdrowie i siłę. Młode dziewczyny wynoszą ubrania ze swojego posagu i rozwieszają je na ogrodzeniu, aby ogrzały się na słońcu i aby zobaczyli je sąsiedzi oraz chłopcy.

Jak w czasie innych świąt, tak i na Vidovden przeprowadzane są „miłosne rytuały” i wróżby. W wigilię święta dziewczęta myją się „vidową wodą”, zbieraną z rosy z roślin. Wierzyły, że ta woda sprawi, że ich włosy będą bujniejsze, a ich twarze - ładniejsze. Odcinały trzy pęczki szawaru i nazywały je imionami chłopców, których kochały, wierząc, że do końca roku wyjdą za tego młodzieńca, którego łodyżka urosła najwyższa.

 

Gdzie się obchodzi Vidovden w Bułgarii

W ten dzień się nie pracuje, aby nie sprowokować „świętych-graduszkarów”. Dzisiaj najaktywniej obchodzi się to święto w Godeczku, Brezniszku i Trynsku. W regionie Graowsko, Vidovden święci się jako święto zdrowych oczu i przeciw ślepocie. Uważa się, że ta tradycja przyszła z Europy. Ludzie, którzy mają problemy ze wzrokiem, tego dnia wstają wcześnie i chlapią swoje oczy świeżymi, mokrymi od rosy zielonymi gałązkami. Według pewnych podań, dzięki temu wielu ślepych zaczęło widzieć.

Po nieoficjalnym sporze między Trynem, Godeczem i Breznikiem, ostatecznie Breznik „opatentował” Vidovden. 15 czerwca w mieście organizuje się festyn i festiwal na cześć święta. Festyn w dzień Vidy działa od czasów starożytnych w miejscowości Kalna Bara (wcześniej Stary Vidovdyn) we wsi Babica. Festyn trwa trzy dni i są to dni handlu. Z czasem, tradycja się zmieniała i dziś w miejscu stoisk, głównie prezentuje się przedstawienia ludowe. Od 1990 r. rekonstruuje się tradycyjną nazwę festynu „Vidovden”. Teraz kontynuuje się tradycję przed czytelnią w mieście Breznik, aby zachować jego autentyczny charakter.

Vidovden w Europie

Ten dzień nie wyróżnia się jedynie w Bułgarii, ale i w Serbii, Bośni i Hercegowinie, Czarnogórze, Chorwacji i w innych państwach. W tych krajach świętuje się dzień św. Widu, podobnego do pogańskiego boga Widu. W wigilię święta rozpala się ogniska z suchych gałęzi, które się przeskakuje. Wierzy się, że w ten sposób można ochronić wszystkich domowników przez katastrofami naturalnymi.

Szczególnie w Czechach i Saksonii wierzy się, że jest to dzień wzroku i obchodzi się go, aby zapobiec ślepocie. W tych regionach ten dzień jest poświęcony św. Witowi, obrońcy wzroku, żyjącemu w końcówce III wieku.

Mistyka i zaklinanie zdrowia i dobrobytu prawosławia i katolicyzmu jest taka, że na wszystkich kiedyś przyjdzie ten dzień. Vidovden wplata się w pewne szczególne święto, dokładniej w równy środek roku.

Autor: 
Milena Christowa / Tłumaczenie: Oliwia Król
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama