Dzień św. Jerzego

Reklama

pt., 04/16/2021 - 19:35 -- MagdalenaL

6 maja obchodzimy dzień św. Jerzego, jedno z największych bułgarskich świąt. Imię Jerzy jest jednym z częściej spotykanych męskich imion w Bułgarii, wyprzedzone jedynie przez Iwana.

Święto zwiastuje nadchodzące lato i jest związane z gospodarczym nowym rokiem – dlatego dzień jest pełen obyczajów, związanych z rolnictwem, hodowlą bydła i zdrowiem. „Każda kropla deszczu Jerzego złotą monetę przynosi”, uważa naród. Skoro pada w dzień św. Jerzego znaczy, że rok będzie płodny.

Imię Jerzy (Georgi) oznacza rolnika – geo (ziemia) i ergo (pracować).

Święty jest szanowany zarówno przez chrześcijan, jak i muzułmanów. Na ikonach jest przedstawiany na białym koniu z włócznią, którą przebija smoka – dlatego nazywa się św. Jerzego Zwycięskim. Według chrześcijańskiego żywotu, był znanym strategiem, umarł w mękach za swoją wiarę za czasów cesarza Maksymiliana. Bułgarskie legendy przedstawiają go także jako słynnego junaka, ratującego dziewczynę przed łamią z tzw. dolnej ziemi. Dlatego świętego łączy się także z odwagą armii, która obchodzi swoje święto tego dnia.

Jeden z najbardziej charakterystycznych obyczajów związanych z dniem św. Jerzego, jest przygotowywanie ofiary z jagnięcia płci męskiej. W tym dniu zbiera się cała rodzina na wieczerzy i obowiązkowo musi być obecne pieczone jagnię obrzędowym chlebem. Są także: jagnięco-drobiowa shoarma, produkty mleczne, gotowane żyto, cebula i świeży czosnek oraz banica i wino.

Dzisiaj te rytuały odbywają się głównie na wsi, gdzie ogólnie związek człowieka z przyrodą i ziemią jest głębszy. W warunkach miejskich uda nam się najwyżej postawić na stole udo jagnięce, ale nie wiemy za bardzo, że ofiarą nazywamy tylko to jagnię, którego krew została przelana. Trochę to krwiożercze wprawdzie, ale to testament naszych przodków. Jeśli nie ochronimy tej tradycji, to o niej zapomnimy.

W dniu św. Jerzego mają miejsce różne obrzędy związane ze zdrowiem. Tego dnia zakopuje się w ziemi wielkanocne czerwone jajko, aby była ona urodzajna. Wcześnie rano, ten, kto najwcześniej się obudzi, biegnie na pole po pokrzywę i uderza nią wszystkich po podeszwach – aby w trakcie roku przyszło złoto.

W to święto warto się obtoczyć w rosie dla zdrowia, a kto umyje twarz w kroplach św. Jerzego z trawy odpędzi od siebie piegi. Chorzy kąpią się „lewej wodzie”, czyli tam, gdzie rzeka skręca w lewo, aby się wyleczyć.

Młode kobiety i dzieci zbierają zioła – kaczeńce, bodziszka, pokrzywę i czosnek. Wszystkie rośliny przeciw „złym oczom” i wyplatają z nich wianki, którymi przyozdobią także ofiarę z jagnięcia. Jeden dla zwierzęcia i jeden dla świętego. Jednym z obrzędów jest także dojenie zwierząt, a później częstuje się nim każdego bliskiego, a drugą część wylewa się do rzeki, aby mleka było pod dostatkiem. Przygotowuje się chleb obrzędowy ozdobiony jagnięciem, skrzynką i laską owczarza. Chleb i pieczone jagnię się święci, później wszyscy zbierają się na wieczerzy, tańczą horo, huśtają się na huśtawkach, ważą się na wadze dla zdrowia. Na koniec dnia, kości z ofiarnego zwierzęcia się zakopuje w ziemi.

Najczęściej jagnię poddaje się ubojowi w miejscu świętym – tam, gdzie wcześniej była cerkiew lub pod wschodnią ścianą domu. Przed tym zakłada się mu wieniec z ziół, karmi się zieloną, świeżą trawą – aby nie brakowało jedzenia dla zwierząt. Daje się mu liznąć soli – aby wszyscy byli syci, a do rogów przyczepia się mu świeczkę. Ofiarne jagnię zawsze jest pierwszym urodzonym jagnięciem płci męskiej – najczęściej jest białe. Jego krew wlewa się do bieżącej wody – aby się nie zatrzymała i płynął urodzaj w domu. Podobnie jest jak z rytuałem wielkanocnym z pierwszym jajkiem, dzieci krwią jagnięcia smarują sobie policzki, aby były zdrowe.

Według pewnego bułgarskiego podania, św. Jerzy jest bratem bliźniakiem św. Dymitra i podzielili się między sobą rokiem – lato dla św. Jerzego, zima dla św. Dymitra. I jeśli dnia św. Dymitra pracownicy dostają wolne, tak w dzień św. Jerzego przyjmuje się nowych – owczarzy, pomagierów i sługi. Zaczyna się ciężka praca.

Tego dnia imieniny obchodzą: Jerzy, Gordana, Genowefa, Ganka i Genczo.

Autor: 
Inna Georgiewa / Tłumaczenie: Oliwia Król
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama