Kiedy dzieci są agresywne Szczypią, kopią, gryzą

Reklama

wt., 09/21/2021 - 11:49 -- MagdalenaL

Agresywne zachowanie u dzieci może się zdarzyć i jest normalne w procesie rozwoju. Dzieci muszą się nauczyć, jak się obchodzić z konfliktami i reagują często za bardzo. Przy długotrwałym agresywnym zachowaniu rodzice powinni coś zrobić.

Krzyk Henryka przychodzi jak grom z jasnego nieba, w każdym razie w postrzeganiu jego mamy. Jeszcze przed chwilą obserwowała z ławki na placu zabaw, jak jej dwuletni syn spokojnie siedział obok innego chłopca w piaskownicy i manipulował łopatką i foremką. Ledwo jednak przeczytała trzy zdania książki, krzyczy nagle Henryk, jak by go coś ugryzło „moje!” i bije chłopca swoją łopatką. Chłopiec ma w rączce jedną z foremek Henryka – ale na głowie też trochę piasku.

Kradzieże foremek, krzyczenie, rzucanie piaskiem: na placach zabaw przechodzi się czasem szybko do rzeczy. Także przedszkola nie zawsze są idylliczne. Rodzice i wychowawczynie wiedzą o tym, jak agresywne potrafią czasem być kochane maluszki. Agresja oznacza atak. Często powstaje tylko wskutek obrazy („Yannick brzydko maluje”), przedrzeźniania albo obśmiewania. Pomijając („Lea nie może się z nami bawić”) jest także agresywne, jak zastraszanie i grożenie („zejdź z huśtawki, albo cię zbiję”). Nierzadko agresja jest kierowana także ku rzeczom: Luise przewraca z zemsty wieżę z klocków Tima, Marvin kopie w ataku złości w drzwi, Franka wyrywa swojej lalce włosy z głowy. Dopiero na końcu skali znajdują się ostre ataki z wszystkimi ich przejawami: bicie, drapanie, plucie, gryzienie, kopanie, szczypanie, szturchanie- i tak dalej.

Skąd pochodzi bycie wściekłym?

Nie ma dziecka, które nigdy nie będzie agresywne. Wydaje się, jakby to zachowanie leżało w ludzkiej naturze. Nie jest jednak tak łatwo. Większość naukowców wychodzi z założenia, że agresywność jest określona przez więcej wpływających czynników: Obok wymiaru predyspozycji i temperamentu także środowisko dziecka odgrywa ważną rolę. Prościej mówiąc: skłonność do agresywnego zachowania tkwi w każdym dziecku – o sposobie, jak ta agresja jest wyrażana decyduje w dużej mierze otoczenie dziecka i warunki w jakich się wychowuje.

Na pierwszym miejscu stoi funkcja przykładu rodziców. Wiele badań udowadnia, że dzieci agresję normalnie podpatrują. Szwajcarski psychoterapeuta Hans Zulliger trafnie ujął: „Kto bije dzieci, uczy bić” Kiedy dziecko w przedszkolu wyróżnia się coraz częściej agresywnym zachowaniem, opłaca się zajrzeć za kulisy: jaki przykład daje dziecku rodzina? Jakie ono ma już doświadczenie? Jak styl wychowania praktykują rodzice? Takie pytania mogą określić, jak silnie dziecko jest skłonne do niekontrolowanych wybuchów złości. Z tym powinno się postępować z wyczuciem: sporadyczne ataki agresji zdarzają się w „najlepszych rodzinach” i nie są powodem do włączania w to urzędu do spraw młodzieży. Przyczyny są prawie zawsze niewinne: kto jest na przykład zmęczony, szybko staje się agresywny, może dziecko ma akurat gorszy dzień, w którym nic mu się nie chce udać; może coś je przygnębia – na przykład śmierć chomika. Agresja nie zawsze musi być niszczycielska, lecz może mieć także coś konstruktywnego: dostarcza przykładowo dziecku energii, której potrzebuje ono, żeby móc się obronić. Wściekłość dodaje odwagi – i jej potrzebuje dziecko, które chce się utrzymać w grupie, obronić przed niesprawiedliwościami i chciałoby badać świat.

Agresja dozwolona, bicie zabronione!

Nie chodzi więc o to, żeby permanentnie tłumić agresje, lecz o to, żeby kierować ją na właściwe tory. Jest to wprawdzie denerwujące, ale dzieciom wolno raz z całego gardła wyrazić swoje zdanie, wytupać stópkami albo wyboksować w poduszkę. Jednym słowem: Mają prawo do bycia wściekłym. Jeżeli jednak w ruch idą pięści, przesłanie jest tylko jedno: STOP, i to od razu. Nawet jeśli sensownym jest nie mieszać się od razu w kłótnie dzieci, wychowawcy powinni ukrócić przemoc bez wyjątku. Bicie zabronione: Kto to przesłanie przekazuje konsekwentnie i spokojnie bez większego wyjaśniania, dużo zyskał. Rodzice, którzy praktykują styl wychowania wyrozumiały i bez przemocy i obchodzą się nawzajem z szacunkiem, pokazują dzieciom sami z siebie wiele możliwości wyładowania się bez ciągłego użycia przemocy.

Jeżeli dziecko przez wiele miesięcy nawiązuje kontakt wyłącznie przez agresywne działanie, może to być sygnał ostrzegawczy. W tym przypadku zaleca się z profesjonalną pomocą (na przykład w miejscu doradztwa wychowawczego albo u dziecięcego psychologa) poszukać przyczyn agresji.

Autor: 
Sebastian Bröder, Tłumacz: Magdalena Kulesza
Dział: 
Polub Plportal.pl:

Reklama